Οι γητειές της επαρχίας Πεδιάδος Ηρακλείου

Της Βασιλικής Παπουτσάκη
από το http://kritipoliskaihoria.blogspot.gr

Γητειά είναι ένας « μαγικός διάλογος» του ανθρώπου με υπερφυσικές δυνάμεις…
« Εγώ κατέχω τη γηθειά κι ότι να τη διαβάσω,
στα όρη ναν ΄ η κοπελιά θα τηνε κατεβάσω»
« Γητεύτρα με το λιόκουρνο θα βρω να ξεματιάζει
να μάθω ποιος σε φτάρμιξε και ποιος σ΄ αποθαμάζει»

Γητειές για τις άφτρες

Η άφτρα ή άφθα είναι η αφθώδης στοματίτιδα, δηλαδή μια λοιμώδης πάθηση που προσβάλλει πολύ εύκολα τον άνθρωπο και κυρίως τα μωρά.

Τα παλιά χρόνια θεωρείτο ότι η καλύτερη περίπτωση για τη γιατρειά της άφτρας ήταν το να τη γητεύσει μια απάρθενη  Μαρία  με αγιασμό και ένα κομμάτι νωπό ή ξερό βασιλικό όταν ήταν αστροφεγγιά.

Γητειά για τις μυρμηγκιές

Προσκυνώ σε νιο φεγγάρι κι απού σ' έπλασεν ομάδι, του/της ..........(όνομα) οι αγκουτσάκοι, είναι πιο μεγάλοι από σένα και στο δεξί σου γύρισμα, να μην 'πομείνει ένας.



Για καλύτερα αποτελέσματα λέγεται στη λίγωση του φεγγαριού.
Επαναλαμβάνουμε όσες φορές θέλουμε ανάλογα με τα αποτελέσματα.

Μας την έστειλε η Κα Χρυσούλα απο τις Δαφνές Ηρακλείου Κρήτης

Σημ. - Οι  μυρμηγκιές λέγονταν και αγκουτσάκοι, από τον αγκούτσακα (αγριαχλαδιά), ίσως, γιατί προεξέχουν πάνω στο δέρμα, όπως τ’ αγκάθια πάνω στα κλαδιά αυτού του δέντρου
- Λίγωση του φεγγαριού έχουμε όταν το φεγγάρι αρχίζει να μικραίνει, μέρα με τη μέρα

Κρητικές γητειές

Γητειά για τον άρρωστο

Για να γίνει καλά ο άρρωστος του λένε την παρακάτω γητειά:

Αρχή ο λόγος του Θεού και ο Θεός είναι λόγος. Άγιε Παντελεήμονα, πρώτε γιατρέ του κόσμου, όπου γιατρεύεις τσι πληγές και διασκορπάς τσοι πόνους, γιάτρεψε το δούλο του Θεού...

(Λέγεται και σταυρώνεται ο άρρωστος τρεις φορές.)

Γητειά για την αιμορραγία από τη μύτη

Άκλερος εζύμωσε, ζεστό ψωμί δεν έδωσε, άκου θάμα, στάσου στάλα.

(Λέγεται και σταυρώνεται ο παθών τρεις φορές.)

Τι είναι οι γητειές (γηθειές);

Σχετικά με τον όρο «γητειά» υπάρχουν δύο αντιφατικές, ετυμολογικού τύπου, απόψεις:  

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιος Αντουράκης καταθέτει ότι: «Η λέξη "γηθειά" και το ρήμα "γητεύω" προέρχονται μάλλον από το ρήμα γοητεύω (εξ ου γόης και γοητεία) και όχι από το γιατρεύω ή από το γύφτος, όπως κατά καιρούς υποστηρίχθηκε. 'Έτσι, από το γοητεύω προήλθε το γητεύω και από τη γοητεία η γηθειά».